Faceci z jajem

Football amerykański powstał w oparciu o rugby. W obu sportach piłka jest jajowata, celem jest doniesienie jej na pole punktowe przeciwnika, używa się głównie rąk, a między graczami dochodzi do ostrych starć. Na tym jednak podobieństwa się kończą.
Football jest grą dużo bardziej dynamiczną, nie ma w nim typowych dla rugby okresów, gdy gracze przepychają się w miejscu w tzw. „młynie”. Z drugiej strony rugby są bardziej płynne. W footballu, zwłaszcza w NFL, kibice muszą pogodzić się z częstymi przerwami, częściowo wynikającymi z przepisów, a częściowo z wymogów telewizji. To sprawia, że mecz footballowy, liczący sobie cztery kwarty po 15 min. może trwać nawet do czterech godzin.

Punkty i jardy
W footballu amerykańskim można zdobyć punkty na trzy sposoby. Pierwszym jest przyłożenie (ang. touchdown), warte sześć punktów. Ma ono miejsce, gdy zawodnik ataku wbiegnie z piłką do pola punktowego przeciwnika, złapie w nim podanie lub będąc w posiadaniu piłki spowoduje, by cała znalazła się za linią oddzielającą pole punktowe od reszty boiska. Po przyłożeniu drużyna ataku ma szansę zdobyć dodatkowy punkt kopiąc na bramkę z bliskiej odległości lub dwa punkty, gdy uda jej się jeszcze raz wykonać przyłożenie po akcji rozpoczętej jeden jard przed polem punktowym.



Drugim sposobem, wartym trzy punkty, jest kop z pola (field goal). Wykonywany jest najczęściej, gdy kończy się czas lub drużyna ataku nie zdołała zdobyć w trzech próbach pierwszego downu (o tym za chwilę). Kopacz (kicker) musi trafić z ziemi między słupy i nad poprzeczkę bramki umieszczonej na końcu pola punktowego.
Ostatnim, bardzo rzadkim sposobem na poprawienie dorobku punktowego jest safety (czasem tłumaczone jako zagranie bezpieczne). Ma ono miejsce wówczas, gdy zawodnik ataku zostaje powalony z piłką we własnym polu punktowym. Drużyna obrony dostaje wówczas dwa punkty.

Sercem footballu jest mechanizm zdobywania terenu na 120 jardowym boisku (jard to trochę ponad 91 cm.). Drużyna ataku ma cztery próby (downy) na przemieszczenie się o dziesięć jardów w stronę pola punktowego rywali. Down kończy się, gdy gracz z piłką zostaje powalony na ziemię przez obronę, wychodzi poza boisko, zdobywa punkty lub nieudane podanie uderza o ziemię. Jeśli atakującym uda się przejść dziesięć jardów w czterech próbach (lub szybciej), otrzymują nowe cztery próby, w przeciwnym wypadku muszą oddać piłkę rywalowi. Dlatego czwarta próba to z reguły próba field goala lub odkopnięcie piłki z dala od własnego pola punktowego (Punt).
Drużyny mogą przemieszczać się na dwa podstawowe sposoby: „górą” i „dołem”. Gra „górą” to podania. Drużyna ataku ma prawo wykonać jedno podanie do przodu w ciągu próby, pod warunkiem, że podający znajduje się za linią piłki (skąd rozpoczynana jest akcja). Odbierający musi złapać podanie zanim piłka spadnie na ziemię i dotknąć oboma stopami boiska (nie może wypaść na aut przed złapaniem podania). Gra taka daje z reguły duże zdobycze terytorialne, ale jest obarczona ryzykiem nieudanego podania lub straty piłki, gdy rywal przechwyci podanie.



Gra dołem to tzw. „running game”. Jeden z zawodników ataku otrzymuje piłkę i usiłuje przebiec jak największy dystans. Ryzyko straty jest mniejsze, ale średnia zdobycz terytorialna niemal dwukrotnie skromniejsza. Zdarzają się jednak pojedyncze akcje, w których zawodnicy przebiegają kilkadziesiąt czy nawet 100 jardów. A tak robi to Adrian Peterson, jeden z najlepszych biegaczy:



Who is who

Drużyny dzielą się na formację ataku, obrony i specjalną. Niemal każdy gracz ma swojego dublera, więc drużyny w NFL liczą ponad 50 zawodników.
W ataku wyróżniamy następujące pozycje:
- rozgrywający (Quarterback, QB) - najważniejszy facet w drużynie. Do niego trafia piłka na początku niemal każdej akcji, on ustala zagrywkę i wykonuje 99% podań do przodu. To on jest bohaterem tłumów po wygranej, na nim skupia się niechęć przegrywających. Wiecie już czemu we wszystkich amerykańskich filmach to właśnie quarterback umawia się z najładniejszą cheerleaderką w szkole?
- biegacz (Running Back) - pozycja, na której grał Forrest Gump. Rozgrywający wkłada mu piłkę w ręce i „Run Forrest”. Na tej pozycji grają najszybsi i najzwinniejsi zawodnicy. W zależności od ustawienia może być określany jako Tail Back (TB) lub Half Back (HB)
- linia ataku (Offensive Line, OL) - pięciu wielkich chłopów, którzy mają dwa zadania: ochraniać quarterbacka przed szarżą obrony i, mniej ważne, zrobić miejsce running backowi. Nie mogą łapać podań i rzadko mają kontakt z piłką. Wyjątkiem jest center, którego zadaniem jest snap, czyli wznowienie gry, poprzez podanie do tyłu między swoimi nogami, najczęściej do quarterbacka.
- końcowy (Tight End, TE) - staje przy linii ataku i w zależności od potrzeb osłania rozgrywającego lub staje się dodatkowym skrzydłowym. Na tej pozycji grają bardzo wszechstronni zawodnicy, o dużej sile, ale zaskakująco sprawni jak na swoją masę.
- skrzydłowi (Wild Reciver, WR) - ich zadaniem jest chwytanie podań od rozgrywającego. Bardzo szybcy i świetnie skoordynowani. Z reguły jest ich dwóch lub trzech. Poniżej kilka zagrań Randy’ego Mossa, uznawanego za jednego z najlepszych na tej pozycji:



Dalszy ciąg na następnej stronie.