Witamy w Auschwitz-Birkenau, największym cmentarzu Europy ...

Birkenau to ogromny obóz, wybudowany w otwartym polu fot: Paweł Łączny

Po kilkunastu minutach byliśmy już w Birkenau. Jest to ogromny obóz, wybudowany od podstaw na potrzeby zagłady. Niemcy postawili go w otwartym polu. Dookoła jak okiem sięgnąć ogrodzenie z drutu kolczastego, pomiędzy barakami hula przeszywający wiatr. Do obozu prowadzi tor kolejowy. Wszystkie transporty były wpuszczane na teren Birkenau przez masywną, rozpoznawalną bramę.
Selekcja odbywała się tuż po wypędzeniu ludzi z wagonów. Ok. 70% z nich od razu kierowano na śmierć. Reszta dostawała szansę na życie w męczarniach. Skazanych na zagładę przepędzano od razu do komór gazowych całymi grupami.

- „Trudno opisać to co się działo przy selekcji na rampie w Birkenau. Piekło Dantego wydaje się być komedią w porównaniu z tym co się tutaj dzieje.” – wspomina zapiski lekarza obozowego Kramera Marta Fujak.

Warunki życia w poprzednim obozie – Auschwitz – były dużo lepsze w porównaniu do bytowania w Birkenau. Parterowe ceglane budy, często bez podłogi i jakiegokolwiek ocieplenia stanowiły schronienie dla wyczerpanych więźniów. W środku nie znaleźliśmy normalnych łóżek. To były ceglano-drewniane regały, wyściełane sianem, na których upychani byli więźniowie.

- Największe wrażenie zrobiła na mnie druga część obozu Auschwitz Birkenau, bo uświadomiłam sobie tak naprawdę, jaka była skala działań Hitlerowców - mówi Magda Skierska, uczestniczka wyprawy, którą do wyjazdu namówiła koleżanka. -  Sam wyjazd był dla mnie bardzo ważny, bo nigdy nie byłam w Oświęcimiu, a długo się nosiłam z takim zamiarem.

- Wprost nie mogłem uwierzyć, jak to było wszystko przemyślane. Niemców cechowała nieludzka perfekcja – mówił Dawid Szanduk.

„Przyjeżdżają tu z daleka i z bliska, aby [...] przekonać się naocznie, że ten koszmar miał naprawdę miejsce, że istniał. Niektórzy śpiewają nawet grupowo o chwale boskiej, ale chyba zapominają, że miejsce to jest symbolem zwycięstwa szatana.”

- Doinformowanie ludzi o tym, co było w Auschwitz-Birkenau jest podstawą, bo niektórzy przyjeżdżają tutaj i wprost nie wierzą, że człowiek człowiekowi gotował taki los - mówi Małgorzata Fujak zapytana o sens wycieczek do Oświęcimia.
Tegoroczna maturzystka z IX LO we Wrocławiu - Kasia Zielińska -  uważa, że młodzi ludzie mają świadomość tragedii jaka wydarzyła się w Auschwitz –Birkenau. - Podobnie jak wielu moich znajomych, wiem co tam się działo i wydaje mi się, ze przynajmniej w pewnym stopniu posiadam świadomość tego czym było Auschwitz.
Podobny pogląd ma mgr Jacek Elminowski, nauczyciel historii w II LO im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, choć uważa, że dla młodzieży Auschwitz i Holocaust nie są specjalnym problemem.

„Kto nie zna historii swojego narodu, skazany jest na jej ponowne przeżycie” **

Wyjazd do Oświęcimia miał na celu ukazanie problemu ludobójstwa u źródła. Uczestnicy mogli się przekonać na własne oczy, jak wyglądał obóz zagłady. Organizatorem wyprawy jest Akademia Obywatelska, i jak mówi prowadzący wyjazd Radek Michalski: - Celem takich wyjazdów jest poznanie kultury, spotkanie się ze środowiskami i miejscami, które są bardzo ważne. Myślę, że niektórzy nie miel okazji zobaczyć ich tak wnikliwie. Podstawowym założeniem naszych wyjazdów są minimalne koszta przy maksymalnym udziale sponsora – kończy.
Dawid Szanduk pierwszy raz uczestniczył w takim wyjeździe – To był mój pierwszy bezpośredni kontakt z Auschwitz. Wcześniej nigdy tu nie byłem. Czytałem trochę na ten temat – głównie beletrystyki i dokumenty w telewizji – mówi.
Opinie na temat takich wyjazdów są jednak podzielone. Jak uważa, Leszek Logofet,  student trzeciego roku politologii na Uniwersytecie Wrocławskim
- Moim zdaniem Holocaust należy już do przeszłości i nie powinno się do tego wracać. Zamiast roztrząsać historyczne spory trzeba patrzeć w przyszłość, zająć się stosunkami handlowymi z Rosją – mówi. – Według mnie dla młodych ludzi jest to zamknięty rozdział historii, o którym się raczej nie mówi – kończy.
- Ja uważam, że wyjazd do Auschwitz był bardzo udany i potrzebny. Dowiedziałam się pewne części prawdy na temat Holocaustu. Nigdy tego nie zapomnę – mówi Magda Skierska.

* - fragmenty książki Haliny Birenbaum „Nadzieja umiera ostatnia – wyprawa w przeszłość” Polska 1986, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Oświęcim 2006. Autorka opisuje w niej swoje przeżycia z warszawskiego getta i obozów na Majdanku, Auschwitz, Ravensbruck i Naustadt-Glewe, gdzie została wyzwolona w 1945 roku.
** - tekst, który widnieje nad wejściem do bloku nr 4, w muzeum Auschwitz.